Kompostowanie na małej działce – krok po kroku

Typowy pojemnik do kompostowania stosowany w ogrodach przydomowych. źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA)

Kompostowanie to jeden z najprostszych sposobów na zamknięcie obiegu materii organicznej w ogrodzie. Odpady kuchenne i ogrodowe zamiast trać na składowisko mogą stać się nawozem, który poprawia strukturę gleby i dostarcza składników odżywczych. W polskich warunkach prawnych kompostowanie na własne potrzeby na działce nie wymaga żadnych pozwoleń.

Gdzie umieścić kompostownik

Kompostownik najlepiej ustawiać w półzacienionym miejscu – bezpośrednie słońce przez cały dzień wysusza masę kompostową zbyt szybko. Jednocześnie powinien być dostępny przez cały rok, również w deszczowe dni.

Odległość od granicy działki według polskich przepisów – zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych – kompostownik otwarty (próbnica, kupa kompostu) powinien być oddalony od granicy działki o co najmniej 2 metry. Zamknięte pojemniki na komłos mogą stać bliżej, jednak warto zachować co najmniej 1 metr.

Co można kompostować

Do kompostownika można dodawać dwa typy materiałów, które zwyczajowo określa się jako „zielone” (bogate w azot) i „brązowe” (bogate w węgiel).

Materiały zielone (bogate w azot)

• Skoszona trawa (w niedużych ilościach, przekładana innymi materiałami)
• Obierki warzyw i owoców
• Fusy po kawie i herbacie (wraz z filtrem papierowym)
• świeże strzyżyny żywopłotów i roślin zielnych
• Resztki warzyw i owoców ze składu kuchennego

Materiały brązowe (bogate w węgiel)

• Suche liście (jesienne)
• Tektura i papier (bez zadruku foliowego)
• Słoma i siano
• Cięte gałązki do 2 cm średnicy
• Trociny z nieimpregnowanego drewna

Czego nie kompostować

• Mięsa, ryb i nabiału – przyciągają gryzonie
• Roślin chorych lub zaatakowanych przez szkodniki
• Chwastów z dojrzałymi nasionami
• Odpadów z psich i kocich ekskrementach
• Materiałów syntetycznych i powlekanych

Pryzma kompostowa – tradycyjna forma kompostowania na większych działkach. źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA)

Stosunek węgla do azotu (C:N)

Dla sprawnego przebiegu kompostowania stosunek materiałów brązowych do zielonych powinien wynosić około 3:1 wagowo. W praktyce oznacza to, że na każdą jedną warstwę trawy lub odpadów kuchennych należy dołożyć trzy warstwy suchych liści lub rozdrobnionej tektury.

Jeśli kompost ma nieprzyjemny zapach (amoniaku), to znak, że jest za dużo materiałów zielonych – należy dodać materiałów brązowych i przemieszar. Jeśli kompost nie ogrzewa się i jest zbyt suchy, brakuje materiałów zielonych lub wilgoci.

Napowietrzanie i wilgotność

Bakterie odpowiedzialne za rozkład materii organicznej potrzebują tlenu. Dlatego pryzmę lub zawartość pojemnika należy regularnie przerzucać – raz na dwa tygodnie latem, rzadziej wiosną i jesienią.

Wilgotność masy kompostowej powinna przypominać wilgotność odciśniętej gąbki. Przy długotrwałej suszy kompost należy podlać; w okresach intensywnych opadów można go przykryć matą.

Czas dojrzewania w polskim klimacie

W Polsce aktywne kompostowanie odbywa się od wiosny do jesieni. Zimą procesy biologiczne w kompostowniku znacząco spowalniają, choć nie zatrzymują się całkowicie – centrum dobrze zbudowanej pryzmy utrzymuje temperaturę powyżej zera nawet w mrozy.

Kompost założony wiosną w sprzyjających warunkach może być gotowy do użycia jesienią tego samego roku. Bardziej realistyczny harmonogram dla początkujących to materiał gotowy po 12–18 miesiącach od założenia.

Jak rozpoznać gotowy kompost

Dojrzały kompost ma barwę ciemnobrunatną, jednolity wygląd i zapach lasu lub ziemi. Poszczególne składniki nie są już rozpoznawalne (z wyjątkiem grubszych gałązek, które rozkładają się dłużej). Można go przesiać przez sito o oczku 1 cm, aby usunąć nierozkładzone frakcje.

Informacje dotyczące przepisów mogą się zmieniać. Przed założeniem kompostownika warto zapoznać się z aktualnymi regulacjami gminnymi i regulaminem działki ROD.